جعفر شهرى باف
471
طهران قديم ( فارسى )
اين محاسبه و اصول چهارگانه در ساختمان حمام از اين جهت بود كه رعايت صحت و سلامت مراجعان در آن ملحوظ شده باشد . با اين قاعده كه در ورود به آن از هواى خارج با گذشتن از پلههاى اول و ورود به سربينه و گذشتن از راهرو دم تا دخول به گرمخانه ناگهان برخورد با مغايرت و اختلاف هوا نداشته ، همراه با اعتدال بوده باشد ، و در بيرون آمدن و خروج از حمام كه از خزينهء داغ بيرون مىآيند يك مرتبه با هواى سرد خارج حمام روبرو نشده طول مسافت گرمخانه و راهرو ميان گرمخانه و سربينهء معتدل ، آنان را آماده ساخته از پنجاه درجه حرارت بالاى صفر گرمخانه غفلتا روبرو با هواى چندين درجه پائينتر ننموده ، دچار سرماخوردگى و امراض مربوط به تصرف هوا نگرديده ، حمام برايشان عافيت « 1 » بوده باشد . معمارى حمام ديگر از قواعد حمامسازى آن بود كه حتما حمام را چندين ذرع از سطح زمين پائينتر بنا كنند به طورى كه سطح بيرونى سقف حمام يعنى بام آن مساوى با زمينهاى مجاور بوده باشد و اين نيز از آن جهت بود كه همراه با دگرگونى احوال زمين كه در تابستان سرد و در زمستان گرم مىشود ، چنانچه آب چشمهها و قنوات را ملاحظه مىكنيم ، در تابستان خنك و قابل تحمل و در زمستان گرم بوده باشد و ديگر آنكه از جهت استحكام مطمئن و قابل اعتماد بوده بناى آن به قول بناها « پشت » داشته باشد يعنى ساختمان آزاد و ( ملنگ ) نبوده اطرافش را زمين احاطه داشته از عوارض ناشيه مانند : زلزله و باد و طوفان و غيره در امان بماند . تابلو حمام تابلو يا علامت و نشانهء مشخصه حمام بر داير بودن آن اين بود كه دو ريسه لنگ ، كه البته از لنگهاى تميز نو انتخاب شده بود از دو جرز دهانهى حمام به دو طرف
--> ( 1 ) . كلمهاى كه تازهواردان به افراد داخل حمام مىگفتند . همچنين تعارفى بود كه افراد داخل سربينه به كسانى كه از گرمخانه بيرون مىآمدند مىكردند .